Stanowisko Małopolskiego Stowarzyszenia Pośredników w Obrocie Nieruchomościami i Zarządców Nieruchomości w sprawie potrzeby ponownego uregulowania zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami Małopolskie Stowarzyszenie Pośredników w Obrocie Nieruchomościami i Zarządców Nieruchomości, działając na rzecz bezpieczeństwa rynku nieruchomości oraz ochrony interesów uczestników obrotu nieruchomościami, wyraża poparcie dla inicjatyw zmierzających do ponownego uregulowania zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami.
1. Znaczenie zawodu pośrednika dla bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami
Pośrednik w obrocie nieruchomościami wykonuje czynności wymagające wysokich kompetencji prawnych, ekonomicznych i organizacyjnych. Charakter tej działalności powoduje, że pośrednik realnie wpływa na bezpieczeństwo prawne i finansowe stron transakcji, które często dotyczą najistotniejszych decyzji życiowych obywateli. Zawód ten pełni funkcję stabilizującą rynek nieruchomości, minimalizując ryzyka prawne, transakcyjne oraz społeczne wynikające z braku wiedzy lub doświadczenia uczestników obrotu.
2. Negatywne skutki deregulacji zawodu
Doświadczenia ostatnich lat, a także analizy doktryny prawa nieruchomości, w tym poglądy prezentowane między innymi przez prof. Ryszarda Strzelczyka, wskazują na szereg negatywnych konsekwencji deregulacji zawodu pośrednika, w szczególności:
2.1 Obniżenie standardów wykonywania zawodu
Zniesienie wymogów kwalifikacyjnych doprowadziło do sytuacji, w której działalność pośrednictwa może być wykonywana przez osoby nieposiadające odpowiedniego przygotowania merytorycznego i praktycznego. Skutkuje to znacznym zróżnicowaniem poziomu świadczonych usług.
2.2 Wzrost ryzyka dla uczestników rynku
Brak systemowego potwierdzania kompetencji zawodowych zwiększa ryzyko błędów w analizie stanu prawnego nieruchomości, nieprawidłowego konstruowania umów oraz niewłaściwego zabezpieczenia interesów stron transakcji.
2.3 Osłabienie zaufania społecznego do zawodu
Deregulacja doprowadziła do utraty statusu zawodu regulowanego, co utrudnia klientom identyfikację profesjonalnych i odpowiednio przygotowanych specjalistów. W efekcie obniżeniu uległ prestiż zawodu oraz poziom społecznego zaufania.
2.4 Ograniczenie mechanizmów kontroli jakości usług
Wcześniejszy model funkcjonowania zawodu opierał się na standardach zawodowych, nadzorze środowiskowym oraz systemie kształcenia. Obecnie mechanizmy te mają charakter fakultatywny, co ogranicza ich skuteczność.
2.5 Zwiększenie liczby sporów i nieprawidłowości w obrocie nieruchomościami
Brak jednolitych standardów kompetencyjnych sprzyja powstawaniu sporów prawnych i roszczeń odszkodowawczych, co negatywnie wpływa na stabilność rynku.
3. Regulacja zawodu pośrednika w krajach Unii Europejskiej
Analizy sytuacji prawnej w Unii Europejskiej wskazują, że tylko w części państw członkowskich UE zawód pośrednika w obrocie nieruchomościami jest uregulowany jako zawód regulowany i dostępny wyłącznie po spełnieniu określonych wymogów. Wśród krajów UE, gdzie istnieje formalne uregulowanie dostępu do zawodu, znajdują się m.in. Austria, Belgia, Chorwacja, Cypr, Dania, Finlandia, Francja, Węgry, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Słowenia i Szwecja — czyli co najmniej 14 państw członkowskich z 27 uznaje pośrednictwo za zawód regulowany poprzez ochronę tytułu lub rezerwę czynności.
W innych krajach członkowskich UE brak jest formalnej regulacji dostępu do zawodu, a kwestie kompetencyjne i ochrona klientów opierają się na innych mechanizmach prawnych lub systemach dobrowolnej certyfikacji.
Ten zróżnicowany model w UE pokazuje, iż wiele państw uznaje za konieczne ustawowe uregulowanie zawodu pośrednika w celu ochrony bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami.
4. Interes publiczny jako podstawa regulacji zawodu
Obrót nieruchomościami dotyczy dóbr o szczególnym znaczeniu społecznym i ekonomicznym. Transakcje te często wiążą się z dorobkiem życia obywateli, dlatego wymagają szczególnego poziomu ochrony prawnej.
W ocenie Stowarzyszenia regulacja zawodu pośrednika nie stanowi ograniczenia wolności gospodarczej, lecz jest instrumentem służącym ochronie interesu publicznego, bezpieczeństwa uczestników rynku oraz stabilności obrotu gospodarczego.
5. Postulaty środowiska zawodowego
Małopolskie Stowarzyszenie Pośredników w Obrocie Nieruchomościami i Zarządców Nieruchomości postuluje rozważenie wprowadzenia rozwiązań systemowych obejmujących w szczególności:
• określenie minimalnych wymagań kwalifikacyjnych dla osób wykonujących zawód,
• wprowadzenie obowiązkowego systemu kształcenia i doskonalenia zawodowego,
• ustanowienie standardów zawodowych i etycznych,
• stworzenie mechanizmów nadzoru nad wykonywaniem zawodu,
• zwiększenie ochrony klientów korzystających z usług pośredników.
Stowarzyszenie deklaruje pełną gotowość do współpracy z organami państwa, środowiskami eksperckimi oraz organizacjami branżowymi w celu wypracowania rozwiązań legislacyjnych odpowiadających potrzebom rynku nieruchomości i społeczeństwa.
